29 de xaneiro de 2018

Aliñación do ano 1909.

Na Coruña o Teatro Principal pasou a chamarse Rosalía de Castro e naceu Rodrigo García Vizoso, destacado deportivista. O Club crea o equipo infantil, que desaparecería seis anos máis tarde sen coñecer a derrota.  Ademais coa concesión do título de Real e a entidade pasa a denominarse Real Club Deportivo de la Sala Calvet. Durante un tempo usouse a coroa como único símbolo.

Os dous principais equipos coruñeses, Coruña e Deportivo, traballaron na construción dos seus campos de xogo, adiantándose os do Coruña por uns días. O Campo de Eirís foi inaugurado o 9 de maio e os deportivistas anunciaron para o domingo 18 de maio a apertura de Riazor, que foi unha cidade deportiva moi moderna para a época, situada onde actualmente se atopa o Colexio das Escravas. A situación era magnífica e foi unha das causas de que o Deportivo aos poucos se convertese no equipo da maioría da cidade, ensombrecendo ao seu rival local.

Hai que dicir que pouco tardou en producirse a primeira intervención policial no campo; o 14 de xullo nun partido de rivalidade local. Este suceso acelerou os contactos para crear a Federación Galega.

No Deportivo houbo problemas internos  na directiva, e a pesar de que en boa medida o novo campo logrouse grazas ao esforzo de Fernández Amor, nunha das xuntanzas acordouse iniciar o proceso para independizar ao Club da Sala Calvet. E así desta época temos o primeiro documento oficial no que aparece o nome de Real Club Deportivo sen engadir a Sala Calvet, a pesar de que o cambio legal aínda tardará.

27 de xaneiro de 2018

Miradoiro do Ézaro

Desde o miradoiro do Ézaro temos unha vista panorámica da desembocadura en fervenza do río Xallas, o cabo Fisterra, as illas Lobeiras, o monte Pindo e o encoro de Santa Uxía.

Moi preto do miradoiro atópase o punto de inicio da ruta de sendeirismo cara á cima do Monte Pindo.

O mais salientable é a panorámica sobre o estuario e o tramo final do río Ézaro e a localidade do mesmo nome.

26 de xaneiro de 2018

Desencadeantes

Existíu, por tanto, un sentimento acumulado de agravio, polos males e danos que as vilas e a xente recibían das fortalezas (percibidas como refuxios de malfeitores), tanto de señores e cabaleiros como de prelados, como indican as testemuñas do Preito Tabera - Fonseca:

Danos robos e males. Robo de ombres, personas y en sus vienes, robandoles sus bois y bestias y que les forçaban sus mugeres e fijas e que muchos de los dichos danos se azían ansi de las gentes que en sus casas como en la de las fortalezas.

Por iso a irmandade focalizouse na demolición dos seus refuxios, as fortalezas. A estes determinantes compoñentes emotivos sumábanse as segundas intencións de emancipación da vasalaxe e a liberación de pago de rendas do señor; terminar co sistema de fortificacións construídas entre os séculos X e XV.

25 de xaneiro de 2018

Aforismos de Leonardo

314.- Unha ciencia é tanto máis útil canto máis universalmente poden comprenderse as súas producións; e, ao contrario, o serán menos na medida en que estas sexan menos comunicables.

22 de xaneiro de 2018

Aliñación do Deportivo

Aliñación do Deportivo e 1910. Naquel ano na dous ferroláns enfrontados terán protagonismo; José Canalejas, demócrata e reformista, ao fronte do Goberno e Pablo Iglesias, fundador do PSOE, que conseguiu meter ao seu partido nas Cortes.

O cometa Halley aproximouse á Terra e algúns pensaron que era o fin do mundo, dende logo non na Coruña, onde miles de persoas participaron en festexos similares aos do entroido.

Na cidade foi inaugurado o Mercado da Praza de Lugo e a Imprenta Roel, que na Guerra Civil chegou imprimir billetes e selos. Na cidade vivían unhas 70.000 persoas. Outro suceso salientable foi a voda no Pazo de Meirás de Blanca Quiroga Pardo-Bazán e o militar máis condecorado da súa promoción; José Cavalcanti.

No Torneo da Federación de Fútbol inscribíronse só sete clubs para a fase final en Madrid, pero só acudiron tres; o Barcelona, o Español de Madrid e o Deportivo. Aproveitando a ocasión o Centro Galego organizou unha xornada galega en Madrid, coa nutrida colonia coruñesa. Asistiron o ministro de Estado, García Prieto e o Subsecretario de Gobernación, Fernández Latorre, na súa condición de socios de honra do Deportivo dende 1908, e os deputados coruñeses en Madrid.

Perdéronse os dous partidos. No primeiro desmontouse a portaría do Deportivo e no medio da confusión outorgouse validez a un gol. O segundo encontro perdeuse fronte ao Barcelona, equipo ao que houbo que agardar tanto que a Federación quería eliminalo por incomparecencia pero o Deportivo negouse.

A Directiva do deportivo aprobou o escudo deseñado por Longueira e debuxado por Leandro Álvarez. Ao solitario cinto de cabaleiro engadíaselle o pendón morado da Sala Calvet, e a repetición da coroa na bandeira galega.

20 de xaneiro de 2018

Ponte Furelos

Ponte medieval sobre o río Furelos, considerado como unha das xoias da arquitectura civil do Camiño, sen dúbida o máis fermoso de todos cuantos hai na ruta francesa ao seu paso por Galicia. Aparece mencionado nos tumbos de Sobrado (XII). No XVIII foi reformado parcialmente.

Mide 50 metros de longo e ten un ancho de 3,7 metros. Está formada por catro arcos de medio punto, desiguais, con paramentos rectos desde os arcos ata os alféizares. O tres pilastras teñen tajamares triangulares augas arriba, e espolones augas abaixo. O perfil do alféizar é apuntado sobre o arco principal.

As roscas dos arcos, os arranques das bóvedas e dos paramentos nas pilastras son de cantaría posiblemente traída de Pambre. Os demais son materiais propios de Melide: os paramentos, o recheo das bóvedas e alféizares son de mampostería, da negra pedra do país que se pode atopar no monte de Melide, fundamentalmente anfibolitas e ultrabásicas.

19 de xaneiro de 2018

Agresividade dos señores como desencadeante

A gran guerra irmandiña de 1467 estivo precedida de múltiples revoltas en certas zonas e localidades. Segundo algúns historiadores, como Carlos Barros Guimeráns, a primeira revolta organizada como Irmandade na Baixa Idade Media galega é a de 1418-1422 en Santiago de Compostela.

A Irmandade Fusquenlla tivo lugar en 1431, con Roi Xordo á fronte, nas terras dos Andrade. Xurdiu máis tarde, en 1451, a "primeira irmandade" nas rías de Pontevedra e Arousa. Despois xurdiron as irmandades da Coruña e Betanzos, seguidas das de Santiago de Compostela, Muros e Noia de 1458.

Agresividade dos señores. 

A nobreza galega vivía un século XV de conflitos e confrontación internas. Á intranquilidade xerada por tal serie de conflitos sumábanse os efectos negativos da epidemia de 1466, así como anteriormente a peste e as malas colleitas, que provocaron ademais unha caída de rendas da nobreza, o que derivou nunha actitude recadadora agresiva para contrarrestar esta diminución.

Entre as vítimas desta rapacidade da nova nobreza encontrábase tamén o clero. Mesmo parte do patrimonio e señoríos de mosteiros e catedrais estaban ocupados ou encomendados en 1467. De feito a Irmandade devolveu á igrexa moitos dos bens usurpados pola nobreza laica.

18 de xaneiro de 2018

Aforismos de Leonardo

313.- Diremos, seica, que as virtudes das herbas, pedras, plantas, non existen porque os homes non as coñeceron? Non, por certo; diremos, así a todo, que elas conservan a súa nobreza, sen a axuda das linguas ou letras humanas.

15 de xaneiro de 2018

Campo de Riazor

Campo de Riazor. Un terreo pantanoso e sen uso foi reconvertido nunha instalación modélica. O 29 de outubro de 1944 inaugurouse o novo estadio de Riazor. O seu arquitecto foi Santiago Rey Pedreira. O partido inaugural xogouse contra o Valencia e o Deportivo perdeu por 2-3. Para o saque de honra chamouse a Virgilio Rodríguez Recuncho, sobrevivente do primeiro equipo do Deportivo. Fixo o saque de honra, tal como fixera cando se inaugurara o vello campo de Riazor. 

A tempada do novo estadio non foi nada ben e o equipo clasificado de último descendeu á segunda división.

O 6 de maio de 1945 o novo campo de Riazor serviu de escenario para un enfrontamento da selección española contra Portugal.

14 de xaneiro de 2018

RODRIGO EANES REDONDO

RODRIGO EANES REDONDO

Suer Fernándiz, si veja plazer,
veste-se ben, a todo seu poder;
e outra cousa lhe vejo fazer,
que fazen outros poucos no reinado:
sempre en verão lhe vejo trager,
e no inverno, çapato dourado.

El se veste e se calça mui ben;
en esto mete el o máis do que ten,
pero nunca lhe vejo menguar ren;
e, como se todo houvesse endoado,
u outros non tragen, a el convén
que traga sempre çapato dourado.

El se veste sempre ben como quer,
e des i, custe o que custar poder,
e non creades quen vos al disser;
e desto mi faço maravilhado:
ca, en inverno e per qual tempo quer,
sempre lhe vejo çapato dourado.

13 de xaneiro de 2018

Lagoa de Sobrado

A lagoa de Sobrado foi construída polos monxes do mosteiro entre os anos 1500 e 1530, represando as augas de varios regatos que forman as fontes do río Tambre. O obxectivo do encoro, aparte de levar auga corrente ás cociñas do mosteiro, era regalos seus prados e movelos seus muíños, incluso en tempos de seca. Un último motivo, non menos importante, era dispor de pesca, especialmente na Coresma. Neste tempo tiñan que absterse de comer carne, e as troitas que criaban na lagoa eran un excelente substituto.

Transcorridos cinco séculos, a lagoa amósase hoxe perfectamente naturalizada. Está bordeada de prados e dun bosque caducifolio de bidueiros, ameneiros, freixos, carballos e sabugueiros. Na auga abonda o ambroíño de río e a espiga de auga, formando extensas masas flotantes no verán. A lámina de auga cobre unha superficie aproximada de 10 hectáreas, con escasas variacións estacionais, e acada un máximo de 4,5 m de profundidade, sendo a media de tan só 1,5 m.

O entorno da lagoa é unha mostra representativa da paisaxe galega atlántica, onde conviven nun relevo suave unha paisaxe en mosaico, os bolos graníticos ocultos na masa forestal, a actividade agrogandeira tradicional e unha natureza silvestre que se amosa a simple vista na lagoa. Aparte de ser unha doa máis no rosario de humidais galegos que facilitan as viaxes das aves migratorias e permiten a súa invernada no noso país, constitúe o arranque do corredor ecolóxico que forma o río Tambre e serve de conexión coa bacía do río Mandeo, que nace a pouca distancia.

Dende 2010 ocúpase dela a Fundación Fragas do Mandeo, como parte da súa dotación fundacional.

12 de xaneiro de 2018

Pardo de Cela

Pedro Pardo de Cela Aguiar e Ribadeneira, coñecido como don Pedro Pardo de Cela, naceu en Betanzos cara ao 1425 e foi executado en Mondoñedo o 3 de outubro de 1483, decapitado diante da catedral mindoniense por mandato do gobernador do reino nomeado polos Reis Católicos.

Segundo fillo de Xoán Nunes Pardo de Cela, o Vello, comendeiro do bispado de Mondoñedo, e de Teresa (ou Violante) Rodríguez de Aguiar, ao falecer o seu irmán herdou as propiedades e privilexios da familia. A súa posición mellora ao casar coa filla do Conde de Lemos, Isabel de Castro, que viñera co seu tío, Pedro Enrique de Castro, bispo de Mondoñedo (1426-1445) á cidade episcopal, onde Pardo de Cela era meiriño, en representación da Casa de Lemos. O bispo deulle en dote de voda todas as rendas do bispado, agás as que necesitaba para o seu sustento.

Falecido o bispo en 1445, Pedro Pardo marchou a Viveiro, onde chegou a ser alcalde (a mención máis antiga que se ten del é unha sentenza de 1464 en que se titula alcalde de Viveiro e comendeiro do bispado) e en 1474 xa ten o título de Mariscal. Foi un dos seus máis acérrimos inimigos dos irmandiños e tivo que fuxir de Galicia até a restauración nobiliaria. Da súa ferocidade dá conta a famosa frase referida por Pedro Paxariño no preito Tabera - Fonseca, onde Pardo de Cela lle di ao Conde de Lemos que aforque todos os seus servos:

... e dize el dicho testigo que al dicho tiempo Pardo de Cela, mariscal, dixera al dicho Conde que inchiese los carballos de los dichos basallos, e quel dicho Conde dixera que no queria, que no se abia de mantener de los carballos 

Ao finalizar a revolta co restablecemento da nobreza e da Santa Irmandade, aínda ficaron preitos pendentes, xa no 1467 a Condesa de Santa Marta queixábase á irmandade:

... Pedro Pardo e Diego Dandrada, fijo de Ferán Peres Dandrada, injustamente e por fuerça e contra voluntad mia e del dicho conde, mi fijo, nos çercaron e tomaron la nuestra villa e fortalesa de Santa Marta de Hortigueira... e nos la tienen asy tomada... 

 En 1469 o mesmo Concello de Viveiro enviou unha relación ao rei, na que se queixaban da violencia dos nobres:

...agora el Conde de Lemos ... et Pedro Pardo ... et otros algunos caballeros et comenderos, con favor de Juan de Vivero et de otros caballeros que fueron en desfacer la hermandad, fazen a la villa y vezinos della toda guerra et mal et daño, robandoles las iglesias et prendiendolos et rescatandolos. 

A raíña Isabel era curmá de Isabel de Castro, a muller de Pedro Pardo. Á morte de Henrique IV de Castela, a maioría da nobreza castelá apoiou a causa de Isabel de Castela, acusando á filla do rei, Xoana, de ser filla ilexítima de Beltrán de la Cueva e alcumándoa la Beltraneja. A nobreza galega en xeral apoiou á herdeira máis lexítima que ademais supoñía a unión dos reinos de Castela e Portugal fronte á unión con Aragón. Pardo de Cela, xunto coa súa familia política e o bispo Alonso I de Fonseca, puxéronse da parte de Isabel, e parece que o mariscal chegou a combater en Zamora. Participou tamén xunto a Fonseca no cerco a Pontevedra de 1476.

Aínda asi, en 1480 chega Fernando de Acuña con ordes claras dos Reis de pacificar o reino e restabelecer os dereitos usurpados, como lle escribiu a raíña ese mesmo ano:

en el reino de Galicia ay muchas fortalezas roqueras e otras casas fuertes en que se an fecho muchos daños, e robos, e muertes... por ende mandamos que todas las fortalezas e casa fuertes que bos entendierades que son dañosas.. sin dilaçión alguna las tomedes e derribedes 

Asustado ante o perigo que corre a súa vida, pide unha carta de "seguro e amparo" aos Reis e refúxiase na Fortaleza da Frouseira, onde se fai forte e derrota decote ás tropas castelás. A raíña confirma en carta a Fernando de Acuña o 4 de novembro de 1480 a fidelidade do seu vasalo:

los buenos e leales serviçios que Pedro Pardo de Cela, mi vasallo, a fecho e face cada dia

Aínda así a súa persecución continúa. En 1483 cae a fortaleza da Frouseira e o 7 decembro é detido na casa de Fonsa Yáñez en Castrodouro (no actual concello de Alfoz, Lugo) e lévano preso a Mondoñedo, onde dez días despois lle cortan a cabeza "por cruel e poderoso", segundo palabras do Poder Real.

11 de xaneiro de 2018

Aforismos de Leonardo

312.- E á verdade, unha razón tiñan para non ennoblecerla: ela é nobre por si mesma, sen axuda de alleas voces, como o son as obras excelentes da natureza. E se os pintores non a describiron nin convertídola en ciencia, non é por culpa da pintura, que non é por ese motivo menos nobre, senón porque hai poucos pintores que fagan profesión das letras, non bastándolles toda a súa vida para dominar a súa arte.

10 de xaneiro de 2018

Anécdota de Sócrates,

- Sabes, Sócrates...?
- Un momento, amigo - interrompeu o filósofo- seguro que todo o que vas contarme é certo?
- Non; pero contáronmo outros.
- Entón non valería a pena repetilo, a menos que se tratase de algo bo... Satisfai os criterios da Bondade?.
- Non. todo o contrario...
- Ah! E dime: É necesario que o saiba eu para evitar o mal doutros?.
- Realmente non.
- Ben, en tal caso, concluíu Sócrates, esqueceo. Hai na vida tantas cousas que valen a pena!
Para que molestarnos con algo tan despreciable, que nin é verdade, nin bo, nin útil?